سالماس خالق فولکلوروُ

Salmas xalq folkloru – Atmacalar ( Kinayələr )

                         سالماس خالق فولکلوروُ – آتماجالار ( کینایه لر )

Toplama – Mehrdad Rəhmani

 

 

Əli qulağındav

اَلی قوُلاغیندا

کینایه بوُندان کی ، بیر ایش آز قالیر اؤز وئره

Kinayə bundan ki bir iş az qalır üz verə

 

Hərə öz atın qavırv

هَره اؤز آتین قاویر

کینایه بوِندان کی ، هر کس اؤز نفعینه ایشلییر

Kinayə bundan ki , hərə öz nəfıinə işliyir

 

Zırnaçının öz toyudurv

زیرناچینین اؤز تویوُدوُر

کینایه کی ، بوُ آدام اؤزونه گؤره بوجوُر جان آتیر

Kinayə bundan ki , Bu adam özunə görə bucur can atır

 

Atalar sözı آتالار سؤزی

 vگؤروشَن کَنده بَلدچی ایسته مز

Görüşən kəndə bələdçı istəməz

 

 vاوغوُرلوُغوموزون اولی آی ایشیغینا دوشدو

Oğurluğumuzun əvvəli ay ışığına düşdü

 

vائیله دون گیی ، یاماقی تاپیلسین

Eylə don giy yamağı tapılslın

 

vهاینان گَله ن ، هوُینان گئده ر

Haynan gələn huynan gedər

 

اؤزگه آتینا مینَن تئز یئنَر

Özgə atına minən tez yenər

طبیعت سلماس ، salmas

سالماس خالق فولکلوروُ salmas xalq folkloru

سالماس خالق فولکلوروُ مجموعه سینده ن

Salmas xalq folkloru məcmuəsindən

M.Rəhmani

 v بایاتیلار

Bayatılar

 

آلا داغین باشیندا / سیر وار هَر بیر داشیندا

 سَن اؤزونه دوست قازان / دشمن اوجاق باشیندا

Ala dağın başında \ sır var hər bir daşında

Sən özunə dust qazan \ duşmən ocaq başında

 

عزیزیم ، آی اوُتانماز / گون چیخار آی اوُتانماز

  پیسین پیس عمللرین / اوزونه سای ، اوتانماز

Əzizim ay utanmaz / gün çıxar ay utanmaz

Pisin pis əməllərin / üzünə say utanmaz

 

عزیزیم ، باش اَیمَره م / آغاجی یاش اَیمره م

 اوُزانیب گئنج اؤلسه م / نا مرده باش اَیمره م

Əzizim , Baş əymərəm / ağaci yaş əymərəm

Uzanıb genc ölsəm / namərdə baş əymərəm

 

سوُ گَـلر آخار گئده ر / یئر یوُوانی یاخار گئده ر

 بو دؤنیا باجادیر /  هَر بیر گله ن باخار گئده ر

Su gələr axar gedər / yer yuvani yaxar gedər

Bu dünya bir bacadir / hər gələn bir baxar gedər

 

نگاهی کوتاه به ریشه نام های روستاهای سلماس

چهریق :

نام روستایی در جنوب غربی سلماس کنونی که به سبب برخی از حوادث تاریخی یکی از مشهورترین روستاهای سلماس هم به حساب می آید . دلیل مشهور بودن نام روستا برمی گردد به سرگذشت و تاریخچه قلعه محکمی که بر فراز کوهی بلند بنا شده است ، هرچند بر اساس برخی شواهد و نشانه های محکم تاریخ ساخت این قلعه به هزاره دوم قبل از میلاد و زمان حکومت اورارتو بر می گردد (1) اما زمانی که این قلعه مکانی برای حکومت سرکرده شورشی اکراد یا همان سیمیتقو قرار گرفت به سبب جنایات وی نام قلعه چهریق بیش از پیش در یاد و خاطره مردم هرچند به تلخی ، حک شد . البته قبل از این تاریخ نیز این قلعه به سبب استحکام و عدم نفوذ پذیری مکانی بود برای زندانیان خطرناک دولتی که از آن جمله می توان به محمدعلی باب بنیانگذار فرقه بابیه اشاره کرد (2) . امروزه بقایای اندکی از این قلعه باقی مانده است .

با اشاره به اینکه تلفظ صحیح و ترکی واژه چهریق در بین مردم به صورت چاهری Çahırı و یا چاهریق Çahıq می باشد ، زبانشناس مشهور و نام آور ترک میرعلی سیدوف اصل واژه را به صورت چاهر/ چیر / چار + آق تفسیر کرده است که پسوند آق به مفهوم شعله و یا شعاع می باشد و دقیقا در واژه های بیچاق ( بیچ = برنده + آق ، شعاع برنده ) چیــــراق ( چیر = پراکننده + آق ، پراکننده نور ) نیز وجود دارد . (3) ما در نام روستای چیر چیر از توابع مرند نیز با تک واژه چیر روبرو می شویم .

1 . تاریخ ده هزارساله سلماس و غرب آذربایجان ، دکتر توحید ملک زاده

2 . تاریج جنایات ارامنه و سیمیتقو در آذربایجان ، میرزا ابوالقاسم خویی

3 . آذربایجان خالقینین سوی کؤکون دوشونرکن ، میر علی سیدوف