سالماس خالق فولکلوروُ مجموعه سینده ن
Salmas xalq folkloru məcmuəsindən
M.Rəhmani
v بایاتیلار
Bayatılar
آلا داغین باشیندا / سیر وار هَر بیر داشیندا
سَن اؤزونه دوست قازان / دشمن اوجاق باشیندا
Ala dağın başında \ sır var hər bir daşında
Sən özunə dust qazan \ duşmən ocaq başında
عزیزیم ، آی اوُتانماز / گون چیخار آی اوُتانماز
پیسین پیس عمللرین / اوزونه سای ، اوتانماز
Əzizim ay utanmaz / gün çıxar ay utanmaz
Pisin pis əməllərin / üzünə say utanmaz
عزیزیم ، باش اَیمَره م / آغاجی یاش اَیمره م
اوُزانیب گئنج اؤلسه م / نا مرده باش اَیمره م
Əzizim , Baş əymərəm / ağaci yaş əymərəm
Uzanıb genc ölsəm / namərdə baş əymərəm
سوُ گَـلر آخار گئده ر / یئر یوُوانی یاخار گئده ر
بو دؤنیا باجادیر / هَر بیر گله ن باخار گئده ر
Su gələr axar gedər / yer yuvani yaxar gedər
Bu dünya bir bacadir / hər gələn bir baxar gedər
نگاهی کوتاه به ریشه نام های روستاهای سلماس
چهریق :
نام روستایی در جنوب غربی سلماس کنونی که به سبب برخی از حوادث تاریخی یکی از مشهورترین روستاهای سلماس هم به حساب می آید . دلیل مشهور بودن نام روستا برمی گردد به سرگذشت و تاریخچه قلعه محکمی که بر فراز کوهی بلند بنا شده است ، هرچند بر اساس برخی شواهد و نشانه های محکم تاریخ ساخت این قلعه به هزاره دوم قبل از میلاد و زمان حکومت اورارتو بر می گردد (1) اما زمانی که این قلعه مکانی برای حکومت سرکرده شورشی اکراد یا همان سیمیتقو قرار گرفت به سبب جنایات وی نام قلعه چهریق بیش از پیش در یاد و خاطره مردم هرچند به تلخی ، حک شد . البته قبل از این تاریخ نیز این قلعه به سبب استحکام و عدم نفوذ پذیری مکانی بود برای زندانیان خطرناک دولتی که از آن جمله می توان به محمدعلی باب بنیانگذار فرقه بابیه اشاره کرد (2) . امروزه بقایای اندکی از این قلعه باقی مانده است .
با اشاره به اینکه تلفظ صحیح و ترکی واژه چهریق در بین مردم به صورت چاهری Çahırı و یا چاهریق Çahıq می باشد ، زبانشناس مشهور و نام آور ترک میرعلی سیدوف اصل واژه را به صورت چاهر/ چیر / چار + آق تفسیر کرده است که پسوند آق به مفهوم شعله و یا شعاع می باشد و دقیقا در واژه های بیچاق ( بیچ = برنده + آق ، شعاع برنده ) چیــــراق ( چیر = پراکننده + آق ، پراکننده نور ) نیز وجود دارد . (3) ما در نام روستای چیر چیر از توابع مرند نیز با تک واژه چیر روبرو می شویم .
1 . تاریخ ده هزارساله سلماس و غرب آذربایجان ، دکتر توحید ملک زاده
2 . تاریج جنایات ارامنه و سیمیتقو در آذربایجان ، میرزا ابوالقاسم خویی
3 . آذربایجان خالقینین سوی کؤکون دوشونرکن ، میر علی سیدوف